Stair Chorn an Domhain — Ó 1930 go 2022 i bhFigiúirí

92 Bliain de Dhraíocht — Ó Montevideo go Lusail

Ar an 30 Iúil 1930, sheas 68,346 duine i staidiam Estadio Centenario i Montevideo, Urugua, agus d’fhéach siad ar an gcéad chluiche ceannais de Chorn an Domhain FIFA. Bhuaigh Urugua 4-2 ar an Airgintín. Ní raibh ach 13 foireann sa chomórtas sin — ní raibh mórán foirne Eorpacha in ann an turas fada ar muir a dhéanamh. Anois, 96 bliain ina dhiaidh sin, tá 48 foireann ag Corn an Domhain 2026, 104 cluiche, agus trí thír óstach. Ach tá an draíocht céanna fós ann — an turnamaint is mó ar domhan, gach ceithre bliana.

Idir 1930 agus 2022, bhí 22 turnamaint ann. 8 dtír éagsúla a bhuaigh an tróifé. Bhí laochra ann — Pelé, Maradona, Zidane, Messi — agus bhí tragóidí ann freisin. Tá stair Chorn an Domhain lán le hiontas, le bród, agus le croíbhriseadh. Is fiú breathnú siar ar an stair sin sula dtéimid ar aghaidh go 2026, toisc go múineann an stair ceachtanna — do ghealltóirí go háirithe.

Na Buaiteoirí — Tábla Iomlán 1930 go 2022

Ochtar rithe ar dhomhan an tsacair. Sin é — as breis is 200 tír atá cláraithe le FIFA, ní raibh ach 8 gcinn acu in ann an Corn Domhain a ardú. Is í an Bhrasaíl an bhanríon le 5 chorn (1958, 1962, 1970, 1994, 2002), agus tá an Ghearmáin agus an Iodáil ar comhscór le 4 chorn an ceann. Ach seo an rud is suimiúla: ní bhuaigh an Iodáil ó 2006, ní bhuaigh an Ghearmáin ó 2014, agus ní bhuaigh an Bhrasaíl ó 2002. Tá na cumhachtaí traidisiúnta ag streachailt.

Féach ar an bpatrún: 13 as 22 turnamaint buaite ag foireann ó Mheiriceá Theas nó ón Eoraip. Níor bhuaigh foireann as an Afraic, as an Áise ná as Meiriceá Thuaidh riamh. Ag Corn an Domhain 2026, tá an turnamaint á reáchtáil i Meiriceá Thuaidh den chéad uair ó 1994 (SAM amháin an uair sin) — an dtabharfaidh buntáiste na tíre óstaí cúnamh do SAM, Meicsiceo nó Ceanada? Tá an stair ag rá go mb’fhéidir — bhuaigh an tír óstach 6 huaire as 22, agus shroich siad na ceathrú-chluichí ceannais ar a laghad 14 huaire.

Tíortha Óstacha — Gach Turnamaint

Tá rud amháin soiléir ón stair: bíonn buntáiste ag an tír óstach. Ní hamháin tacaíocht an tslua — tá taisteal, aeráid, bia agus leapacha oiriúnaithe freisin. Ag Corn an Domhain 2002, shroich an Chóiré Theas na leathchluichí ceannais — éacht nach raibh aon duine ag súil leis. Ag 2018, shroich an Rúis na ceathrú-chluichí ceannais. Ag 2014, bhí an Bhrasaíl sa leathchluiche ceannais ach chaill siad 7-1 in aghaidh na Gearmáine — an cluiche is cáiliúla sa stair nua-aimseartha.

I 2026, tá trí thír óstach ann den chéad uair — SAM, Meicsiceo agus Ceanada. Tá SAM i nGrúpa D (Paragua, An Astráil, An Tuirc), Meicsiceo i nGrúpa A (An Chóiré Theas, An Afraic Theas, An tSeic) agus Ceanada i nGrúpa B (Boisnia, Catar, An Eilvéis). Na trí cinn i ngrúpaí éagsúla, mar is gnách do thíortha óstacha. An cheist ná: an bhfuil siad láidir go leor le buntáiste na tíre óstaí a úsáid? Tá SAM is dóichí le dul i bhfad — foireann óg le himreoirí sna léigeannaí Eorpacha is fearr, agus 60,000+ ag tacú leo i ngach cluiche.

Meicsiceo ag oscailt na turnamainte ag Estadio Azteca — an staidiam a chonaic cúl láimhe Maradona in 1986 agus buaicphointe Pelé in 1970. Is é seo an tríú huair ag Meicsiceo mar thír óstach (1970, 1986, 2026). Sin éacht nach bhfuil ag aon tír eile — fiú an Bhrasaíl (1950, 2014) agus An Iodáil (1934, 1990) nach raibh ann ach faoi dhó mar thír óstach.

Na Staitisticí is Tábhachtaí

Le 92 bliain de Chorn an Domhain, tá staitisticí ann a insíonn scéal na turnamainte níos fearr ná aon fhocal. Seo na cinn is tábhachtaí do gheallairí agus d’fhans ag ullmhú do 2026.

2,720 cúl scóráladh sna 22 turnamaint ó 1930 go 2022 — meán de 2.55 cúl in aghaidh an chluiche. Ag 2022, bhí an meán 2.55 freisin — beagnach go díreach ag an meán stairiúil. Ag 2014 sa Bhrasaíl, bhí sé 2.67 — an meán is airde ó 1998. Ach ag 2010 san Afraic Theas, ní raibh sé ach 2.27 — an meán is ísle ó 1990. Braitheann sé ar stíleanna imeartha, ar theas na haimsire, agus ar cháilíocht na gcluichí.

Is é Miroslav Klose (An Ghearmáin) an marcóir is airde sa stair le 16 chúl thar 4 thurnaimint (2002–2014). Tá Ronaldo (An Bhrasaíl) sa dara háit le 15 agus Gerd Müller (An Ghearmáin) sa tríú háit le 14. Tá Kylian Mbappé ar 12 chúl cheana féin tar éis dhá thurnaimint (2018, 2022) — tá sé 4 chúl ó ​​Klose ag aois 27. Má scóráil sé 5+ ag 2026, beidh sé ina mharcóir is airde riamh.

Staitistic eile a bhfuil tábhacht leis do gheallairí: tá 40% de chluichí ceannais Chorn an Domhain tar éis dul go breis ama nó go pionóis. Sin 9 as 22 chluiche ceannais. Ag 2022, bhí an cluiche ceannais idir an Airgintín agus an Fhrainc ar cheann de na cluichí is fearr riamh — 3-3 tar éis breis ama, agus pionóis 4-2. Má tá tú ag cur geall ar an gcluiche ceannais, cuimhnigh: is minic nach bhfuil sé réidh tar éis 90 nóiméad.

Éire ag Corn an Domhain — 1990, 1994, 2002

D’inis m’athair dom faoi Italia ’90 nuair a bhí mé óg — an oíche a scóráil Kevin Sheedy in aghaidh Shasana, agus an slua a phléasc ar na sráideanna i mBaile Átha Cliath. Ní raibh mé ann, ach bhí gach duine ag caint air ar feadh blianta. Sin an chumhacht atá ag Corn an Domhain — ní turnamaint sacair amháin é, ach ócáid náisiúnta. Agus d’Éirinn, bhí trí cinn acu.

Italia 1990: an chéad turnamaint. Faoi Jack Charlton, chuaigh Éire go dtí na ceathrú-chluichí ceannais — éacht iontach d’fhoireann nach raibh aon duine ag súil leo. 1-1 in aghaidh Shasana, 0-0 in aghaidh na hÉigipte, 1-1 in aghaidh na hÍsiltíre ag céim na ngrúpaí. Ansin bua 1-0 ar an Rómáin sa bhabhta 16 — cúl ó David O’Leary, cé go raibh sé sin sa bhabtha 16, cúl ó Packie Bonner a stop an pionós. Chaill siad 1-0 in aghaidh na hIodáile sa cheathrú-chluiche ceannais. Bhí an tír ar fad ar bís.

SAM 1994: bua stairiúil 1-0 ar an Iodáil ag céim na ngrúpaí — cúl ó Ray Houghton. Sin ceann de na torthaí is mó iontas i stair Chorn an Domhain d’Éirinn. Ach chaill siad freisin 2-1 in aghaidh Mheicsiceo agus 0-2 in aghaidh na hIorua, agus ní dheachaigh siad ar aghaidh.

An tSeapáin / An Chóiré Theas 2002: an turas deiridh. Bhí Éire i nGrúpa E le an Ghearmáin, Camerún agus an Araib Shádach. 1-1 in aghaidh Camerún, 1-1 in aghaidh na Gearmáine (cúl Robbie Keane sa nóiméad deiridh — nóiméad nach ndéanfaidh aon fhan Éireannach dearmad air), agus bua 3-0 ar an Araib Shádach. Sa bhabhta 16, chaill siad ar phionóis in aghaidh na Spáinne — 1-1 tar éis breis ama, pionóis 2-3. Bhí Matt Holland, Robbie Keane agus Damien Duff sa fhoireann sin. Agus ó shin — 24 bliain gan Corn an Domhain.

An tseachtain seo caite, an 26 Márta 2026, chaill Éire ar phionóis arís — an uair seo in aghaidh na Seice i bplé-imirt an cháiliúcháin (2-2, pionóis 3-4, i bPrág). Pionóis arís. Is crua an rud é. Ach tá Corn an Domhain fós le ceiliúradh — beidh muid ag tacú le foirne eile ag Corn an Domhain 2026, go háirithe ár gcomharsana Ceilteacha in Alba.

Cad atá le Teacht i 2026?

Tá Corn an Domhain 2026 difriúil ó gach turnamaint roimhe seo. 48 foireann in ionad 32. Trí thír óstach in ionad ceann amháin. Babhta 32 nua. 104 cluiche in ionad 64. Tá an stair ag athrú — ach tá na ceachtanna ón stair fós beo. Bíonn buntáiste ag an tír óstach. Bíonn 40% de chluichí ceannais ag dul go breis ama. Ní bhuaíonn an fabharach i gcónaí.

Tá an Airgintín ag iarraidh cosaint a dhéanamh — ní dhearna aon fhoireann é sin ó 1962 (An Bhrasaíl). Tá an Fhrainc ag iarraidh an díoltas tar éis an chluiche ceannais 2022. Tá Sasana fós ag lorg a gcéad Chorn ó 1966. Agus tá foirne nua ann — Háítí ar ais tar éis 50 bliain, Cúrasó ag a gcéad Chorn riamh — a scríobhfaidh a gcuid staire féin.

92 bliain de stair. 2,720 cúl. 8 mbuaiteoir. Agus ar an 11 Meitheamh 2026, tosaíonn an chéad chaibidil eile ag Estadio Azteca. Cibé cé a bhuafaidh, cuirfidh sé a ainm ar liosta na laochra — agus beidh muidne in Éirinn ag féachaint ar gach nóiméad, fiú ag 2:00 ar maidin.

Cruthaithe ag foireann eagarthóireachta «Peilcdie».